Soğanda Gluten Var Mı? – Mutfakta Bir Komedi
—
Gluten Arayışında Bir Gezgin: İlk Başlangıç
Bir akşam, İzmir’in o meşhur sıcak akşamlarından birinde, bir arkadaşımda buluştum. Sofrada yemek, sohbet, bir de benim sorularım vardı. Hani şu gereksiz ama bir şekilde her zaman birini esprili bir şekilde kasıp kavrayan sorular… “Soğanda gluten var mı?” diye sordum.
Her ne kadar muhabbetin konusu dünyadaki en felsefi meselelerden biri gibi olmasa da, birden bütün sofra gerginleşti. Herkes birbirine baktı, sonra gözler bana döndü. Kimse doğru düzgün cevap veremedi. Arkadaşım Arda, bir an boş bir bakışla bana şöyle dedi: “Ya bu işin şakası yok, sen şimdi gluten yediğinde cidden bir şey oluyor mu?”
Ama ben biliyordum. Soğanda gluten var mı? Bunu düşünmek, aslında hayatın anlamını sorgulamak gibi bir şeydi. Hani böyle bir şey sorunca kimse sana net bir cevap veremez, ama cevabın verilmemesi, sorunun büyümesini sağlar.
—
Gluten Nedir? Biraz Biyoloji Ama Kafayı Bozma
Hadi biraz ciddiyet katalım. Gluten nedir, nerelerde bulunur, biz burada neyi sorguluyoruz? İçimdeki biyolog bu soruyu yanıtlıyor: Gluten, buğdayda ve bazı tahıllarda bulunan bir protein grubudur. Evet, buğday. Yani ekmek, pasta, pizza… Özetle, bunları çok seviyorsanız, içsel bir çatışma yaşamaya başlayabilirsiniz. Ama soğanda? Şimdi soğanın içinde gluten olup olmadığını sorgulamak… Vay arkadaş!
Soğan, buğday değil, pirinç değil, yulaf da değil. Bir sebze. Gluten, bitkilerdeki bir protein grubunun adıdır, ama soğan bunlardan değil. Yani teorik olarak, soğanda gluten yok! Ama gelin görün ki, işte bu noktada içimdeki sorgulayıcı ben devreye giriyor ve soruyu tekrar soruyorum: “Gerçekten mi?”
—
Soğanda Gluten Var Mı? – Felsefi Düşünceler
Şimdi bir yandan şaka yapıyorum ama bir yandan kafama takılıyor: Eğer soğanda gluten yoksa, gerçekten hiçbir şeyin içinde gluten yok mu? Hani hayatımızda gluten mi var, gluten dışı mı? Her şeyin içinde biraz gluten mi var? O zaman hayatımızda şüphe yaratmaya başlamayalım mı?
Böyle düşündükçe, aklıma şu gelir: Her gün ekmek yememek için ne kadar mücadele ediyorum ama elimde bir tabak soğan var ve ben “soğanda gluten var mı?” diye düşünüyorum.
—
Soğanda Gluten Var Mı? – Arkadaşlar Arasında Sohbet
Bir de şu var: Benim arkadaşlarım. Gelişen sohbeti bırakıp bir arkadaşım Zeynep, soğanda gluten olup olmadığını ciddi şekilde araştırmaya başladı. “Bence bir bakmak lazım,” dedi, ve Google’a yazdı. Ben ise hemen devreye girdim: “Bunu şaka yaparak soruyorum Zeynep, sen neden ciddiye alıyorsun? Şu an ‘soğanda gluten var mı?’ diye Google’a mı yazıyoruz? Yani Soğan Nedir, neden gelir?”
Zeynep rahat bir şekilde bilgisayar ekranına bakarak, “Hayır, ciddiyim. Bunu bilmemiz lazım. Ya glutensiz yemek yapmak istiyorum,” dedi.
“Ya gluten herkesin beynini yiyip bitiriyor ya!” diye mızmızlanmaya başladım. “Bu kadar derinlemesine araştırmanı anlayamıyorum. Bunu bilsek ne değişecek? Sonra bana buğdayın ne kadar masum olduğunu anlatırsın.”
Tabii Zeynep bana bu espriyi dinlemeyip, sağlıklı yaşam şampiyonu olmaya karar verdi. “Bak, bu konuda gerçekten uzmanlaşmamız lazım. Belki de soğanlar bile gluten içeriyordur, kim bilir?”
—
Gerçekten Soğanda Gluten Var Mı?
Şimdi arkadaşım Zeynep’in ciddi yaklaşımını gördükçe, ben biraz daha derinleşiyorum. “Evet, doğru; soğanda gluten yok. Ama peki, glutenli şeyler o kadar tatlıyken, neden gluten-sız ürünler yiyip duruyoruz? ” İnsanın içinde bir yerlerde hep “glutenli” bir bağ kurmak istiyor, değil mi?
İçimdeki bir ses bana sürekli “Hadi ama, soğanda gluten yok” diyor. Ama diğer yandan sormadan da edemiyorum: “Bu arada, bu kadar ciddi sorular sormak insanın kafasını karıştırır mı? Sonra ben soğanda gluten var mı diye sorarken, karnımda ‘acaba yaşadığım sistemik sorunlar doğru mu?’ gibi derin meseleler mi var?”
Bir yandan düşündükçe, etrafımdaki herkesin bu kadar derin sorulara ne kadar kayıtsız olduğunu görüyorum. Sonra dedim ki: “Beni bu kadar sorgulamak için kimse bu kadar emek harcamaz. Ya da belki ben, soğanda gluten var mı sorusuyla bir felsefi sorun çözmeye çalışıyorum.”
—
Soğanda Gluten Var Mı? Sonuçlar ve Son Düşünceler
Sonunda, Google’daki araştırmalarımızı sonlandırıp tekrar sofraya döndük. Zeynep gülerek “İçinde gluten olmayan soğan yediğimiz için şanslıyız,” dedi. Hepimiz bir an durduk ve sadece gülmeye başladık. Hayatımda soğanda glutenin olup olmadığını düşünmek bir şaka halini aldı ama aynı zamanda her şeyin biraz da kafamızda kurduğumuz sorularla ilintili olduğunu fark ettim.
Belki de gluten, o kadar çok insanın hayatını değiştiren, baş ağrıları, mideler, diyabetler vs. ile anılan bir kavram olmalı ki, biz hepimizin soğanda gluten olup olmadığını sorgulamasını sağlıyoruz. Hani belki bu şekilde huzurlu bir toplum inşa edebiliriz. Ne dersiniz?
Sonuç olarak, kesinlikle soğanda gluten yoktur. Ama bunu anlamak için bile bazen bir gününü harcayan bir insanın, sonunda belki de sadece ‘gülünç bir soru sormanın rahatlığını’ yaşaması gerektiğini düşündüm.
—
Final Cümlesi: “Ya gluten falan yok ama yediğimiz şeylere fazla takıyoruz, aslında hayatın tadını çıkaralım.”